اگر مستاجر چند ماه اجاره خانه یا مغازه را پرداخت نکند، مالک برای دریافت پول خود چه اقدامی باید انجام دهد؟ مطالبه اجاره بهای معوقه دعوایی حقوقی است که به موجر اجازه می دهد اجاره های پرداخت نشده را از مستاجر مطالبه کند. مالک برای این کار باید قرارداد اجاره، مبلغ بدهی و موعد پرداخت را مشخص کند. نکته مهم این است که شکایت برای دریافت اجاره عقب افتاده با درخواست تخلیه ملک تفاوت دارد و نپرداختن اجاره همیشه به معنای حق تخلیه فوری نیست.

اجاره بهای معوقه همان مبلغی است که مستاجر طبق قرارداد موظف به پرداخت آن بوده، اما در موعد تعیین شده نپرداخته است.
فرض کنید اجاره ماهانه یک آپارتمان ۱۵ میلیون تومان باشد و مستاجر سه ماه هیچ مبلغی پرداخت نکند. در این وضعیت، مالک بابت سه ماه گذشته ۴۵ میلیون تومان طلب دارد و می تواند برای وصول آن اقدام کند.
طبق ماده ۴۹۰ قانون مدنی، مستاجر موظف است مال الاجاره را در موعد مقرر پرداخت کند. اگر زمان پرداخت در قرارداد مشخص نشده باشد، شرایط توافق و مقررات قانونی ملاک قرار می گیرند.
مطالبه اجاره عقب افتاده محدود به املاک مسکونی نیست. اجاره مغازه، دفتر کار، انبار و سایر اموال اجاره داده شده نیز مشمول تعهدات مالی قرارداد هستند.
نخستین اقدام، بررسی قرارداد و محاسبه دقیق بدهی است. مالک باید مشخص کند مستاجر بابت کدام ماه ها بدهکار است و آیا بخشی از اجاره را پرداخت کرده یا خیر.
در بسیاری از اختلافات، ارسال اظهارنامه رسمی پیش از طرح دادخواست اقدام مناسبی است. مالک از این طریق مبلغ بدهی، دوره پرداخت نشده و درخواست تسویه را به مستاجر اعلام می کند.
اگر مستاجر بدهی را پرداخت نکند، موجر حق دارد دعوای مطالبه اجاره بهای معوقه را در مرجع قضایی صالح مطرح کند.
برای تنظیم دادخواست، مراجعه به وکیل ملکی به بررسی شروط قرارداد، محاسبه مبلغ خواسته و تشخیص امکان مطالبه خسارت کمک می کند.
برای وصول اجاره های عقب افتاده، مالک باید طلب خود را با مدارک کافی اثبات کند.
مبلغ اجاره ماهانه در تعداد ماه های بدهی محاسبه می شود. پرداخت های جزئی یا مبالغی که مستاجر قبلا تسویه کرده باید از بدهی کسر شوند.
اگر درباره افزایش اجاره توافق جدیدی صورت گرفته باشد، اثبات این توافق نیز اهمیت دارد.
موجر می تواند از طریق اظهارنامه رسمی، بدهی را مطالبه کند. این اقدام به ثبت درخواست پرداخت و زمان اعلام آن کمک می کند.
ارسال اظهارنامه در تمام دعاوی مطالبه اجاره شرط الزامی نیست، اما در اثبات مطالبه طلب و برخی اختلافات قراردادی کاربرد دارد.
اگر بدهی پرداخت نشود، مالک دادخواست حقوقی ثبت می کند. در دادخواست باید مشخصات طرفین، مبلغ اجاره های پرداخت نشده، دوره بدهی و دلایل مطالبه درج شود.
پس از رسیدگی و احراز طلب، دادگاه حکم مقتضی صادر می کند. در صورت قطعی شدن حکم و پرداخت نشدن بدهی، موضوع از طریق اجرای احکام پیگیری خواهد شد.
مطالبه اجاره عقب افتاده یک دعوای مالی است و مرجع رسیدگی آن بر اساس مبلغ خواسته و مقررات صلاحیت تعیین می شود.
بر اساس ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، دعاوی مالی تا نصاب قانونی در صلاحیت دادگاه صلح قرار دارند. نصاب مقرر در متن این قانون یک میلیارد ریال است که در صورت تعدیل قانونی باید مبلغ جدید ملاک قرار گیرد.
دعاوی خارج از صلاحیت دادگاه صلح در دادگاه عمومی حقوقی صالح رسیدگی می شوند.
تعیین محل طرح دعوا نیز به قواعد صلاحیت محلی و شرایط پرونده بستگی دارد.

مطالبه اجاره معوقه و تخلیه ملک دو خواسته متفاوت هستند.
مالک می تواند بدون درخواست تخلیه، اجاره های پرداخت نشده را مطالبه کند. برای تخلیه به دلیل عدم پرداخت نیز باید شرایط قانونی یا قراردادی وجود داشته باشد.
در روابط استیجاری مشمول قانون سال ۱۳۵۶، بند ۹ ماده ۱۴ مقررات ویژه ای درباره اخطار پرداخت بدهی و امکان درخواست تخلیه پیش بینی کرده است.
در قراردادهای مشمول قانون سال ۱۳۷۶، صرف عقب افتادن اجاره به معنای صدور خودکار حکم تخلیه نیست. شروط قرارداد، قانون مدنی و سایر مقررات حاکم باید بررسی شوند.
پس از پایان مدت اجاره نیز امکان درخواست تخلیه بر اساس شرایط قانونی وجود دارد، حتی اگر مطالبه اجاره های قبلی همچنان مطرح باشد.
اگر مستاجر هنگام تنظیم قرارداد مبلغی به عنوان ودیعه یا پول پیش پرداخت کرده باشد، نحوه تسویه آن اهمیت دارد.
بر اساس ماده ۴ قانون روابط موجر و مستاجر سال ۱۳۷۶، در موارد مشمول این قانون، اگر موجر مدعی مطالباتی مانند اجاره پرداخت نشده باشد و بخواهد مبلغی از ودیعه کسر شود، باید تشریفات قانونی مربوط به مطالبه و تامین طلب را رعایت کند.
بنابراین، مالک نباید تصور کند هر مبلغی را که مطالبه می کند، بدون رسیدگی یا توافق معتبر می تواند برای همیشه از ودیعه نزد خود نگه دارد.
در زمان تخلیه، تنظیم صورت حساب نهایی و ثبت بدهی ها از اختلافات بعدی جلوگیری می کند.
اگر در قرارداد برای تاخیر در پرداخت اجاره، وجه التزام تعیین شده باشد، امکان مطالبه آن بر اساس شرایط قرارداد و مقررات قانونی بررسی می شود.
در نبود چنین شرطی نیز مطالبه خسارت تاخیر تادیه با رعایت شرایط ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی مطرح است.
مالک باید میان اصل اجاره پرداخت نشده و خسارت ناشی از تاخیر تفاوت قائل شود. میزان خسارت نیز نباید بدون مبنای قراردادی یا قانونی تعیین شود.
اگر مستاجر چند ماه اجاره را پرداخت نکرده یا درباره مبلغ بدهی، ودیعه و شرایط تخلیه اختلاف دارید، ابتدا قرارداد و مدارک پرداخت را بررسی کنید.
مجموعه حقوقی آوای وکلا در زمینه اختلافات ملکی و دعاوی ناشی از قراردادهای اجاره، امکان بررسی حقوقی پرونده و راهنمایی درباره مسیر مطالبه طلب را فراهم می کند.
برای مشاوره حقوقی درباره مطالبه اجاره معوقه و شکایت از مستاجر، با آوای وکلا تماس بگیرید.